Onlangs werd het Nationaal Heksenmonument na een aanbesteding toegewezen aan Roermond. Het zal naar vewachting eind 2026 worden ingehuldigd bij de middeleeuwse Rattentoren. Het monument wil aandacht vragen voor de justitiële moord op onschuldige vrouwen in vroeger tijd wegens ‘hekserij’, maar ook voor geweld tegen vrouwen nu. Ieder jaar (!) komen in Nedeland zo’n veertig vrouwen om het leven door partnergeweld (2022: 48, 2023: 41, 2024: 44, 2025: 37). Het plan waarmee Roermond de aanbesteding won, voorziet in een beeld, een stadswandeling, een educatieprogramma en manifestaties tijdens Orange the World, de wereldwijde jaarlijkse actie tegen geweld tegen vrouwen.
Oud-museumconservator en -archiefmedewerker Gerard van de Garde was lid van de werkgroep die het Roermondse voorstel voor het Nationaal Heksenmonument heeft uitgewerkt. Hij deed eerder onderzoek naar de Roermondse heksenvervolgingen. De heksenwaan maakte in Roermond meer slachtoffers dan waar ook in Nederland: in totaal bijna 100. In zijn lezing gaat hij in op de gruwelijke lotgevallen van enkele slachtoffers van de grote Roermondse procesreeks van 1613-1614 (verschillende vrouwen en één man). De heksenjacht verspreidde zich vanuit Roermond naar plaatsen in het Overkwartier, waaronder Echt. De Roermondse verwikkelingen zijn representatief voor de heksenwaan die in de 16e en 17e eeuw in Europa tienduizenden onschuldigen op de brandstapel bracht. Een rode draad in de lezing is de invloed van het boek Malleus Maleficarum (in het Nederlands Heksenhamer), waarvan het Roermondse gemeentearchief een exemplaar bewaart. Het geloof in toverij was al eeuwenoud, maar de Heksenhamer stelde dat toverij een complot van de duivel was om de zielen van mensen aan de kerk te onttrekken en in zijn macht te brengen. Daarbij speelden vroedvrouwen een hoofdrol. Vroedvrouwen pleegden abortussen en doodden pasgeboren baby’s zodat ze niet gedoopt konden worden. De lijkjes verwerkten ze tot een toverzalf waarmee ze naar nachtelijke heksensabbats vlogen, aldus de Heksenhamer. Ook zouden vermeende heksen hun dochters inwijden in het duivelse complot. Volgens de Heksenhamer waren vooral vrouwen vatbaar voor beïnvloeding door de duivel.
De basis van het gedachtegoed van de Heksenhamer was een diepgewortelde minachting van de vrouw als een minderwaardige mensensoort, ondergeschikt aan de man. Deze minachting leeft nog steeds voort en maakt nog altijd dodelijke slachtoffers.
De lezing wordt in het Wonderkabinet gehouden , bij het museum van de Vrouw, op de Plats 1 te Echt aanvang 19.30 uur
